Skip to main content

സന്തൂറിന്റെ ദൃശ്യഭാഷ

തിയേറ്റര്‍ / നദീംനൗഷാദ്

shiva-kumarസംഗീതകാരന്‍മാരെക്കുറിച്ചുള്ള ഡോക്യുമെന്ററികള്‍ ഇന്ത്യന്‍ ഭാഷകളില്‍ അധികം പുറത്തു വന്നിട്ടില്ല. സംഗീതം എങ്ങനെ ദൃശ്യഭാഷയിലൂടെ അവതരിപ്പിക്കുമെന്ന സന്ദേഹം തന്നെയായിരിക്കും ഇതിന് കാരണം. വിശ്രുത സന്തൂര്‍ വാദകന്‍ പണ്ഡിറ്റ് ശിവകുമാറിനെക്കുറിച്ച് ജബ്ബാര്‍ പട്ടേല്‍ സംവിധാനം ചെയ്ത അന്തര്‍ധ്വനിയെന്ന 68 മിനിറ്റ് ദൈര്‍ഘ്യമുള്ള ഡോക്യുമെന്ററി സംഗീതകാരന്മാരെക്കുറിച്ച് അപൂര്‍വ്വമായി മാത്രം പുറത്തുവരുന്ന ചിത്രങ്ങളില്‍ മികച്ചതാണ്. അംബേദ്കര്‍ എന്ന സിനിമയിലൂടെ ഇന്ത്യന്‍ സിനിമാ രംഗത്ത് വ്യക്തിമുദ്ര പതിപ്പി്ച്ച സംവിധായകനാണ് ജബ്ബാര്‍ പട്ടേല്‍.

കാശ്മീര്‍ താഴ് വരയിലെ നാടോടി സംഗീത പാരമ്പര്യത്തില്‍ പിറന്ന സന്തൂര്‍ ഇന്ന് തലയുയര്‍ത്തി നില്‍ക്കാന്‍ കാരണം പണ്ഡിറ്റ് ശിവകുമാര്‍ ശര്‍മയാണ്. തബലയില്‍ തുടങ്ങിയ തന്റെ സംഗീതയാത്ര വിവരിച്ചുകൊണ്ടാണ് ഡോക്യുമെന്ററി ആരംഭിക്കുന്നത്. ഒരിക്കല്‍ ശിവകുമാറിന്റെ പിതാവ് തന്നെയാണ് സന്തൂര്‍ കയ്യില്‍ നല്‍കി ഇത് പഠിക്കണമെന്ന് മകനെ ഉപദേശിക്കുന്നത്. ശര്‍മ്മയെ വാദ്യോപകരണം പഠിപ്പിച്ചതും അദ്ദേഹം തന്നെയാണ്.

വായിക്കാന്‍ അത്ര എളുപ്പമൊന്നുമല്ല സന്തൂര്‍. അതുകൊണ്ടായിരിക്കാം ആദ്യകാലങ്ങളില്‍ ക്ലാസിക്കല്‍ സംഗീതത്തിന്റെ മുന്‍നിരയില്‍ സന്തൂറിന് സ്ഥാനമുണ്ടായിരുന്നില്ല. ശിവകുമാര്‍ ശര്‍മയുടെ അഞ്ച് പതിറ്റാണ്ട് നീണ്ട പരിശ്രമം കൊണ്ടാണ് സന്തൂറിന് ഇന്നുള്ള മാന്യമായ സ്ഥാനം ലഭിച്ചത്. ഹരിപ്രസാദ്, ചൗരസ്യ, പണ്ഡിറ്റ് ജസ്‌രാജ്, സക്കീര്‍ഹസൈന്‍, യാഷ്‌ചോപ്ര, മകന്‍ രാഹുല്‍ ശര്‍മ എന്നിവര്‍ ശിവകുമാര്‍ ശര്‍മയുമായുള്ള തങ്ങളുടെ അനുഭവം ഡോക്യുമെന്ററിയില്‍ പങ്കുവെക്കുന്നുണ്ട്.

കാശ്മീര്‍ താഴ് വരയില്‍ നിന്നും സന്തൂറുമായി ബോംബെയിലെത്തിയ ശിവകുമാര്‍ശര്‍മ പ്രശസ്ത സംവിധായകന്‍ ശാന്താറാമിന്റെ ജനക് ജനക് പായല്‍ എന്ന സിനിമയിലെ പശ്ചാത്തല

ജബ്ബാര്‍ പട്ടേല്‍

ജബ്ബാര്‍ പട്ടേല്‍

സംഗീതം നിര്‍വ്വഹിച്ചതും സില്‍സില എന്ന സിനിമക്ക് വേണ്ടി ചൗരസ്യയും ശിവകുമാര്‍ ശര്‍മയും ചേര്‍ന്ന് ശിവ-ഹരി എന്ന പേരില്‍ സംഗീത സംവിധാനം ചെയ്ത കാലത്തെക്കുറിച്ചും ഹരിപ്രസാദ് ചൗരസ്യയും യാഷ് ചോപ്രയും ഓര്‍ക്കുന്നുണ്ട്. അല്ലാരാഖയും മകന്‍ സാക്കിര്‍ ഹസൈനുമായുള്ള ബന്ധം ഒരു കുടുംബം പോലെയായിരുന്നെന്ന് ശര്‍മ പറയുന്നു. സക്കീര്‍ഹുസൈനും ശിവകുമാര്‍ ശര്‍മയുമുള്ള സ്റ്റേജ് പരിപാടിയും മകന്‍ രാഹുല്‍ശര്‍മ സന്തൂറും ശിവകുമാര്‍ തബലയും (തബലയിലായിരുന്നു ശിവകുമാര്‍ശര്‍മയുടെ തുടക്കം) വായിക്കുന്നതും അദ്ദേഹം പാടുന്നതുമെല്ലാം സംഗീതപ്രമേകള്‍ക്ക് ഡോക്യുമെന്ററിയിലൂടെ മാത്രം കാണാവുന്നതാണ്. കാശ്മീരില്‍ വെച്ച് ചിത്രീകരിച്ച ഡോക്യുമെന്ററി രാജ്യത്ത് നടക്കുന്ന മത വര്‍ഗീയ സംഘര്‍ങ്ങളിലുള്ള തന്റെ ഉത്കണ്ഠ അറിയിച്ചുകൊണ്ടാണ് അവസാനിക്കുന്നത്.


Comments

Popular posts from this blog

സ്ലംഡോഗ് മില്ല്യെനയറില്‍ നിന്ന് ഇന്ത്യന്‍ സിനിമ പഠിക്കേണ്ട പാഠങ്ങള്‍ സ്ലംഡോഗ് മില്ല്യനയറുടെ ഓസ്‌കാര്‍ വിജയം ഇന്ത്യന്‍ സിനിമക്കും സിനിമാ പ്രവര്‍ത്തകര്‍ക്കും പുതിയ അവസരങ്ങളും സാധ്യതകളുമാണ് തുറന്നുതരുന്നത്. ഡാനിബോയല്‍ സംവിധാനം ചെയ്ത ഈ സിനിമ ഒരു ഇംഗ്ലീഷ് ചിത്രമാണെങ്കിലും ഇന്ത്യന്‍ നടീനടന്‍മാര്‍, സാങ്കേതിക പ്രവര്‍ത്തകര്‍ എന്നിവരുടെ പങ്കാളിത്തം ഇന്ത്യന്‍ ഗന്ധമുള്ള സിനിമയാക്കി ഇതിനെ മാറ്റുന്നു. എ ആര്‍ റഹ്മാനും റസൂല്‍ പൂക്കുട്ടിക്കും ഗുല്‍സാറിനും കിട്ടിയ ഓസ്‌കാര്‍ പുരസ്‌കാരങ്ങള്‍ ഇന്ത്യന്‍ സിനിമയില്‍ പുതിയ പരീക്ഷണങ്ങള്‍ക്കും ഇന്ത്യന്‍ കലാകാരന്മാരെ ഉപയോഗിച്ച് ഭാവിയില്‍ വരാനിരിക്കുന്ന വിദേശ സിനിമകള്‍ക്കും തുടക്കം കുറിക്കാനുള്ള സാധ്യതകളേറെയാണ്. സ്ലംഡോഗ് മില്ല്യനയര്‍ ഇന്ത്യന്‍ ജീവിതത്തെ ചിത്രീകരിച്ചതിനെക്കുറിച്ച് ചര്‍ച്ചകള്‍ നടക്കുമ്പോള്‍ ഇന്ത്യന്‍ സിനിമകള്‍ എത്രത്തോളം നമ്മുടെ ജീവിതത്തെ അടയാളപ്പെടുത്തുന്നു എന്ന് പുനര്‍വിചാരം നടത്തേണ്ടതുണ്ട്. 1973ല്‍ പ്രശസ്ത സംവിധായകന്‍ ഋതിക് ഘട്ടക്ക് തന്റെ ഒരു അനുഭവം ഇങ്ങനെ രേഖപ്പെടുത്തുന്നു. “''എന്റെ അവസാനത്തെ ചിത്രമായ 'ജൂക്തി താക്കോ ഔര്...
മെഹ്ഫിലുകളുടെ സായാഹ്നങ്ങള്‍ (ഓര്‍മ കുറിപ്പ് ) നജ്മല്‍ ബാബു / അഭിമുഖം 1962ല്‍ ടൗണ്‍ഹാളില്‍ നടന്ന പരിപാടി ഇപ്പോഴും എന്റെ ഓര്‍മയിലുണ്ട്. നിറഞ്ഞ സദസ്സ്. കോഴിക്കോട് അബ്ദുല്‍ ഖാദറിന്റെ പാട്ട് കേള്‍ക്കാന്‍ ആകാംക്ഷയോടെ ഇരിക്കുന്ന സംഗീതപ്രേമികള്‍. 'പാടാനോര്‍ത്തൊരു മധുരിതഗാനം...' ഡാഡ പാടിക്കഴിഞ്ഞപ്പോള്‍ നിലയ്ക്കാത്ത കരഘോഷം. അന്ന് ആ പാട്ട് വളരെ പോപ്പുലറായി. നാല് പതിറ്റാണ്ട് കഴിഞ്ഞിട്ടും ഇപ്പോഴും അതിന്റെ ജനപ്രിയതക്ക് കുറവ് വന്നിട്ടില്ല എന്നതിന്റെ തെളിവാണ് എന്നെക്കൊണ്ട് ആ ഗാനം കഴിഞ്ഞവര്‍ഷം പാടിച്ച് ഗുല്‍മോഹര്‍ എന്ന സിനിമയില്‍ ഉള്‍പ്പെടുത്തിയത്. രവീന്ദ്രനാഥ ടാഗോറിന്റെ ജന്മശതാബ്ദി ആഘോഷത്തോടനുബന്ധിച്ച് ടാഗോറിന്റെ വരികള്‍ മലയാളത്തിലേക്ക് മൊഴിമാറ്റം നടത്തി പത്ത് പ്രശസ്ത ഗായകരെക്കൊണ്ട് പാടിക്കാനുള്ള ഒരു പദ്ധതി ആകാശവാണി തയ്യാറാക്കിയിരുന്നു. അതില്‍ ആദ്യത്തേതാണ് 'ഗീതാഞ്ജലി'യെ അവലംബിച്ച് പി ഭാസ്‌കരന്‍ മാഷ് എഴുതി രാഘവന്‍ മാഷ് സംഗീതം നല്കിയ 'പാടാനോര്‍ത്തൊരു മധുരിതഗാനം......' എന്ന ഗാനം. ഡാഡയുടെ ഏറ്റവും പ്രശസ്തമായ റേഡിയോ ഗാനമായിരുന്നു അത്. പാടൂ പുല്ലാങ്കുഴലേ......., പിയൂഷത...
മകള്‍ ചിതയിലെരിയുമ്പോള്‍ അരങ്ങില്‍ നാടകം കളിച്ചയാള്‍ Wednesday, 2nd March 2011, 9:46 pm അഞ്ച് പതിറ്റാണ്ട് കാലം നാടകത്തിന്റെ വിവിധ മേഖലകളില്‍ നിറഞ്ഞുനിന്ന ആഹ്വാന്‍ സെബാസ്റ്റ്യന്റെ പേര് മലബാറിലെ നാടക അരങ്ങുകളില്‍ സുപരിചിതമാണ്. സംവിധായകന്‍, സംഗീതകാരന്‍, നടന്‍, രചയിതാവ് എന്നിങ്ങനെ അദ്ദേഹം കൈവെച്ച മേഖലകള്‍ നിരവധി. നാടകവും ജീവിതവും തീക്ഷ്ണമായ അനുഭവങ്ങള്‍ക്കും പരീക്ഷണങ്ങള്‍ക്കും വിധേയനാക്കിയ അദ്ദേഹം കോഴിക്കോടിന്റെ നാടക ചരിത്രത്തോടൊപ്പമാണ് നടന്നത്.  ആഹ്വാന്‍ സെബാസ്റ്റ്യനുമായി  ഡൂള്‍ന്യൂസ് ഫീച്ചര്‍ എഡിറ്റര്‍  നദീം നൗഷാദ്  നടത്തിയ സംഭാഷണം ഇവിടെ പുനപ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നു. നാടകത്തെക്കുറിച്ച് തന്റെ കാഴ്ചപ്പാടുകള്‍ അവതരിപ്പിക്കുന്ന ഒരു പുസ്തകവും അദ്ദേഹത്തിന്റേതായുണ്ട്. “ചക്രവര്‍ത്തി” എന്നു പേരിട്ട ഗ്രന്ഥത്തിലൂടെ നാടകം എല്ലാ കലകളുടെയും ചക്രവര്‍ത്തി പദം അലങ്കരിക്കുന്നു എന്ന് ആഹ്വാന്‍ സെബാസ്റ്റ്യന്‍ പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു. പറഞ്ഞാല്‍ തീരാത്തത്ര ഓര്‍മകളുണ്ട് അദ്ദേഹത്തിന്. വെയില്‍ മാഞ്ഞ ഒരു സായാഹ്നത്തില്‍ ആഹ്വാന്‍ സെബാസ്റ്റ്യന്‍ പറഞ്ഞുതുടങ്ങി. 55 വര്‍ഷക്കാലം നാടകത്തിനുവേണ്ടി ജീവ...